Handleiding voor het repareren van elektromotoren: Omgaan met rokende motoren

Ontdekken dat een elektromotor rookt, kan alarmerend zijn. Deze gids biedt een gestructureerde aanpak om dit ernstige probleem te diagnosticeren, aan te pakken en te voorkomen.

• Onmiddellijk uitschakelen: Op het moment dat er rook wordt waargenomen, is de eerste en meest kritieke stap om de stroomtoevoer af te sluiten​ naar de motor onmiddellijk. Dit helpt verdere schade, elektrische gevaren of brand te voorkomen.

• Laat afkoelen: Raak de motor niet onmiddellijk na het uitschakelen aan, want hij zal erg heet zijn. Laat hem volledig afkoelen voordat u hem inspecteert of demonteert.

Motorrook is doorgaans een symptoom van oververhitting, wat kan voortkomen uit elektrische, mechanische of omgevingsproblemen.

Veelvoorkomende oorzaken:

• Elektrische storingen:

  • Kortsluiting of aarding: Een kortsluiting of aarding in de stator- of rotorwikkelingen is een primaire oorzaak van rook.

  • Faseverlies (eenfasig): Een motor die op twee fasen in plaats van drie draait, zal oververhit raken en snel roken.

  • Spanningsproblemen: Overmatig hoge of lage voedingsspanning kan leiden tot oververhitting.

• Mechanische storingen:

  • Lagerfout: Versleten of beschadigde lagers veroorzaken overmatige wrijving, wat leidt tot oververhitting.

  • Rotor vast/vastgelopen: Als de rotor van de motor vastzit en niet kan draaien, zal dit de motor overbelasten en laten roken.

  • Overbelasting: De motor gedurende een langere periode buiten zijn nominale vermogen laten werken.

  • "Schrapen" (stator-rotor wrijving): Verkeerde uitlijning kan ervoor zorgen dat de rotor tegen de stator wrijft, waardoor intense hitte ontstaat.

• Omgevings- en andere factoren:

  • Slechte ventilatie: Een defecte ventilator, verstopte ventilatieopeningen of overmatig vuil op het motoroppervlak kunnen de koeling belemmeren.

  • Verkeerde aansluiting: Fouten in de bedrading, zoals het per ongeluk aansluiten van een motor die is ontworpen voor een delta (Δ)-configuratie in een ster (Y)-configuratie onder belasting, kunnen oververhitting veroorzaken.

Nadat u ervoor hebt gezorgd dat de motor veilig te hanteren is, volgt u deze stappen:

1. Visuele inspectie: Zoek naar duidelijke tekenen van schade, zoals verbrande isolatie, gesmolten draden of olielekkage.

2. Controleer wikkelingen: Gebruik een multimeter om te controleren op kortsluiting, open circuits of aarding in de wikkelingen. Voor kleine isolatieschade is het mogelijk om deze te repareren met isolatiepapier en vernis. Bij ernstige brandwonden moeten de wikkelingen vaak volledig opnieuw worden gewikkeld.

3. Inspecteer lagers en rotatie: Probeer de rotor handmatig te draaien. Hij moet vrij kunnen draaien zonder te schuren of weerstand te ondervinden. Vervang het lager als het beschadigd is of niet soepel draait.

4. Controleer belasting en uitlijning: Zorg ervoor dat de aangesloten belasting niet overmatig is en dat koppelingen of riemen correct zijn uitgelijnd en niet te strak zitten.

5. Controleer de voeding: Controleer of de geleverde spanning correct is en dat alle drie de fasen aanwezig zijn (voor driefasenmotoren).

Belangrijke opmerking over reparatie versus vervanging: Voor gangbare motoren is het vaak economischer en betrouwbaarder om de hele motor te vervangen​ in plaats van hem opnieuw te wikkelen als de stator- of rotorwikkelingen ernstig zijn verbrand. Opnieuw wikkelen kan de prestaties en efficiëntie van de motor beïnvloeden. Overweeg opnieuw wikkelen alleen voor speciale of grote motoren die moeilijk te vervangen zijn.

Preventief onderhoud is essentieel om motorstoringen te voorkomen.

• Regelmatig onderhoud: Voer periodieke controles uit, waaronder het reinigen van de motor, het garanderen van goede ventilatie en het vervangen van smeervet in lagers om de 2500-3000 bedrijfsuren.

• Juiste installatie: Gebruik de juiste bedrading en beschermingsmiddelen zoals overbelastingsrelais en zekeringen om eenfasig en overbelasting te voorkomen.

• Werk binnen de specificaties: Vermijd overbelasting van de motor en zorg ervoor dat deze in een schone, koele omgeving werkt.

Door deze gids te volgen, kunt u een rokende motor systematisch aanpakken, de beste aanpak bepalen en praktijken implementeren om toekomstige problemen te voorkomen. Als de storing complex is, wordt het ten zeerste aanbevolen om hulp te vragen aan een professionele elektricien.